Trzecia ustawa deregulacyjna, czyli ustawa o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce, to nowy bat na dłużników

Coraz więcej przedsiębiorców korzysta z dobrodziejstwa korekty zmniejszającej podatek VAT należny fiskusowi z tytułu dokonanej sprzedaży towarów lub świadczenia usług, gdy kontrahent nie zapłaci za towar lub usługę. Przepisy w tym zakresie ewoluowały na przestrzeni ostatnich lat a obecny stan prawny pozwala na stosunkowo łatwe dokonanie takiej operacji, jednak pod warunkiem spełnienia szeregu wymogów formalnych.

Zgodnie z art. 89a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podatnik może skorygować podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Nieściągalność wierzytelności uważa się natomiast za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Oczywiście sam fakt upływu 180 dni nie jest jeszcze wystarczający do dokonania korekty. Spełnione muszą być jeszcze łącznie następujące warunki:

-dostawa towaru lub świadczenie usług muszą być dokonane na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;
-wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny;
-wierzyciel i dłużnik na dzień dokonania korekty muszą być podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni;
-wierzytelności nie zostały zbyte;
-od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona;
-wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego a dłużnik w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie.

Uprawnienie do dokonania przez wierzyciela korekty zmniejszającej podatek VAT rodzi określone obowiązki i konsekwencje po stronie dłużnika, który w przypadku otrzymania od wierzyciela zawiadomienia o zamiarze skorygowania podatku należnego i nieuregulowania należności w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia jest obowiązany do odpowiedniego pomniejszenia podatku naliczonego podlegającego odliczeniu lub w przypadku jego braku, do odpowiedniego powiększenia kwoty podatku należnego, o kwotę podatku wynikającą z nieuregulowanych faktur (poprzez korektę deklaracji za okres, w którym dokonał odliczenia). Mówiąc prościej, obowiązek odprowadzenia podatku VAT, który do tej pory spoczywał na wierzycielu (wystawcy faktury) zostaje „przerzucony” na dłużnika.

Mechanizm ten ma istotne znaczenie zwłaszcza w przypadku transakcji o dużych wartościach, gdzie kwota należnego podatku VAT jest znaczna a brak zapłaty przez dłużnika w powiązaniu z obowiązkiem odprowadzenia podatku przez wierzyciela może w istotny sposób zachwiać kondycją finansową tego drugiego. Możliwość korekty stanowi także w niektórych przypadkach skuteczny motywator dla dłużników ociągających się z płatnościami pomimo tego, iż faktycznie są w stanie ich dokonać.

Prawo dokonania korekty VAT przez wierzyciela oraz obowiązek korekty u dłużnika jest rozwiązaniem niejako tymczasowym. Z chwilą dokonania przez dłużnika zapłaty należności (dobrowolnie lub na skutek podjętych działań windykacyjnych, sądowych lub egzekucyjnych), art. 89a ust. 4 ustawy wskazuje na konieczność dokonania przez wierzyciela ponownej korekty (tym razem zwiększającej). W przypadku częściowego uregulowania należności przez dłużnika podatek należny zwiększa się w odniesieniu do tej części.

W piątek 30 listopada 2012 Prezydent podpisał ustawę o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (tzw. III ustawę deregulacyjną). Jej celem ma być skuteczniejsze niż do tej pory zapobieganie zatorom płatniczym. Według przyjętej ustawy, korekta VAT będzie możliwa już po 150 dniach zwłoki dłużnika. Co więcej, nie będzie już konieczne zawiadamianie dłużnika o zamiarze dokonania korekty, jak również o jej dokonaniu. Oczywiście dokonanie przez wierzyciela korekty zmniejszającej nadal pozostanie jego prawem a nie obowiązkiem, inaczej jednak będzie w przypadku dłużnika. Jeżeli nie dokona on zapłaty całości lub części należności wynikającej z faktury, będzie miał obowiązek skorygowania całości lub części odliczonego podatku i to niezależnie od tego, czy wierzyciel skorzystał z prawa do korekty czy nie. Jeżeli dłużnik tego obowiązku zaniecha, organy skarbowe będą mogły nałożyć na niego dodatkową sankcję w wysokości 30% kwoty podatku podlegającego korekcie.

Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2013 r. i z pewnością spowodują niemałe zamieszanie wśród dłużników. Można się także spodziewać, że w ramach „działań odwetowych” niejeden wierzyciel skorzysta z możliwości dodatkowego ukarania dłużnika poprzez poinformowanie organów skarbowych o jego opieszałości i prawdopodobnym zaniechaniu obowiązków wynikających z ustawy. Dla firm windykacyjnych zmiany podatkowe mogą natomiast oznaczać mniejszą ilość zleceń, gdyż wielu dłużników ociągających się z płatnościami wyłącznie z przyzwyczajenia lub złośliwości będzie wolało spłacić dług niż komplikować sobie życie dokonywaniem korekt i płaceniem podatków. Ustawa wprowadza także kilka innych mechanizmów, które mają ułatwić życie niektórym przedsiębiorcom, jednak zasługują one na omówienie w odrębnej publikacji.

12/04/2012 | Autor: Przemysław Jamróz | Źródło: portal www.windykacja.pl